{"id":2729,"date":"2026-09-09T16:31:58","date_gmt":"2026-09-09T14:31:58","guid":{"rendered":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/?p=2729"},"modified":"2026-09-09T16:36:36","modified_gmt":"2026-09-09T14:36:36","slug":"macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/","title":{"rendered":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden"},"content":{"rendered":"\n

Symen van der Zee, lector Vernieuwend Onderwijs Saxion<\/em><\/p>\n\n\n\n

Soms kom je een denker tegen die je niet zozeer een nieuw idee geeft, maar je helpt om bekende idee\u00ebn opnieuw te bekijken. Dat overkwam mij toen ik tijdens een symposium aan de University of Edinburgh over het opleiden van leraren kennismaakte met het werk van de Schotse filosoof John MacMurray. We zaten in het Moray House waar de lerarenopleiding is gevestigd. In 1958 gaf MacMurray op die plek een lezing getiteld \u2018Learning to be human\u2019. Zijn naam kwam mij niet bekend voor en dus sloeg ik die avond en de dagen erna aan het lezen.<\/p>\n\n\n\n

MacMurray stelt de vraag die in hedendaagse onderwijsdiscussies gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnt: waartoe is onderwijs eigenlijk bedoeld? Gaat onderwijs in de eerste plaats over kennis? Over vaardigheden? Over zelfstandigheid? Over voorbereiding op de arbeidsmarkt? Over het ontwikkelen van talenten? MacMurray geeft een antwoord dat ogenschijnlijk zelfevident is: onderwijs is, vanuit het perspectief van de lerende, leren mens te worden. Dat klinkt als een open deur, maar de verdere doordenking ervan levert toch interessant inzichten op.<\/p>\n\n\n\n

Afhankelijkheid, onafhankelijkheid en interafhankelijkheid<\/strong>
Onderwijs gaat volgens MacMurray niet alleen over wat een kind weet of kan, maar ook over de manier waarop het leert omgaan met de wereld, met zichzelf en vooral met andere mensen. Een interessant onderscheid dat MacMurray\u2019s maakt, is tussen afhankelijkheid, onafhankelijkheid en interafhankelijkheid. Een kind begint zijn leven volledig afhankelijk. Het kan niet voor zichzelf zorgen en is aangewezen op anderen. De ontwikkeling naar volwassenheid betekent echter niet simpelweg dat het kind van afhankelijkheid naar onafhankelijkheid beweegt. Het doel is iets anders: leren leven in een relatie waarin je zowel kunt geven als ontvangen.<\/p>\n\n\n\n

Soms klinkt in pedagogisch denken zelfstandigheid als een hoogste goed. Langeveld beschreef het einddoel van opvoeding bijvoorbeeld als \u2018zelfverantwoordelijke zelfbepaling\u2019. Een kind moet het zelf kunnen, zelf kiezen, zelf beslissen en zichzelf kunnen redden. MacMurray zet daar vraagtekens bij. Mens-zijn betekent juist dat we leren leven met en voor anderen. MacMurray beschrijft de ontwikkeling daarom als een beweging weg van egocentriciteit naar relaties waarin de ander werkelijk telt. Dit betekent niet dat je jezelf moet wegcijferen. Het gaat om het ontwikkelen van het vermogen om de ander als werkelijk anders te zien. Daarmee verschuift ook de vraag die we aan onderwijs stellen. Niet alleen: Hoe help ik dit kind zichzelf te ontwikkelen? Maar ook: Hoe help ik dit kind een mens te worden die werkelijk kan leven met andere mensen?<\/p>\n\n\n\n

MacMurray gebruikt het begrip \u2018other-centredness\u2019, ofwel gerichtheid op de ander. Volgens hem zijn mensen geneigd de wereld vanuit zichzelf te bekijken. We ervaren de wereld immers vanuit ons eigen lichaam, onze eigen gevoelens en onze eigen belangen. Volwassen worden betekent echter leren om niet voortdurend jezelf als middelpunt van de werkelijkheid te beschouwen. Daarom ziet MacMurray persoonlijke relaties als de eerste prioriteit van onderwijs. Niet omdat kennis onbelangrijk is, maar omdat iemand die niet leert omgaan met anderen op een fundamenteel niveau iets mist wat geen hoeveelheid kennis kan compenseren. Onderwijs is fundamenteel relationeel. De klas is een gemeenschap waarin kinderen oefenen in luisteren, aandacht hebben, rekening houden met elkaar, verantwoordelijkheid nemen en leren dat de wereld niet om hen draait.<\/p>\n\n\n\n

Emotionele opvoeding<\/strong>
Dat klinkt misschien bekend. Maar MacMurray gaat nog een stap verder. Emoties moeten niet worden onderdrukt, maar opgevoed. MacMurray heeft in zijn teksten veel aandacht voor emoties. Zijn opvatting van emotionele opvoeding is echter anders dan in hedendaagse uitwerkingen van sociaal-emotioneel leren. Het doel is niet dat kinderen zich goed voelen. Ook is het niet de bedoeling dat kinderen eindeloos naar binnen kijken: Wat voel ik? Waarom voel ik dit? Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik me beter voel? MacMurray waarschuwt juist voor een emotionele opvoeding die het kind steeds opnieuw naar zichzelf laat kijken.<\/p>\n\n\n\n

Emoties moeten worden ontwikkeld zodat we de werkelijkheid buiten onszelf beter leren waarnemen. We moeten leren voelen voor de ander. MacMurray spreekt in dit verband over emotional reason: emotie en rede zijn geen tegenpolen. Een goed ontwikkelde emotionele werkelijkheid helpt ons om de waarde van andere mensen en van de wereld om ons heen te leren zien. Een kind dat leert zeggen \u201cik ben boos\u201d heeft iets geleerd. Maar een kind dat vervolgens ook leert vragen \u201cwat gebeurt er met de ander wanneer ik vanuit mijn boosheid handel?\u201d heeft volgens MacMurray een volgende stap gezet. De beweging gaat van zelfbewustzijn naar betrokkenheid op de ander.<\/p>\n\n\n\n

Discipline heeft in het werk van MacMurray dan ook een andere betekenis dan doorgaans het geval is. Discipline is volgens hem noodzakelijk om mens te worden. Hij maakt echter een onderscheid tussen discipline die van buitenaf wordt opgelegd en discipline die zich ontwikkelt doordat een kind leert omgaan met de werkelijkheid. Traditionele discipline probeert het kind te laten voldoen aan regels, waarden en verwachtingen die door anderen zijn vastgesteld. Zulke discipline kan leiden tot gehoorzaamheid en conformiteit, maar leert iemand niet om zelf te voelen, te denken en verantwoordelijkheid te nemen. Daartegenover staat een vorm van persoonlijke discipline. Het kind wordt uitgenodigd om zelf te ontdekken wat waardevol is, door aandachtig in relatie te staan tot de werkelijkheid. Dat betekent niet dat alles mag of dat traditionele discipline verboden is. Het betekent dat echte discipline van binnenuit moet groeien. MacMurray formuleert het scherp: kinderen moeten leren zelf te voelen, zoals ze ook moeten leren zelf te denken.<\/p>\n\n\n\n

Pedagogische opdracht<\/strong>
Dat vraagt veel van de leraar. De leraar is niet simpelweg degene die discipline oplegt. Maar de leraar kan zich ook niet terugtrekken en zeggen: het kind moet het allemaal zelf ontdekken. De pedagogische opdracht is complexer: omstandigheden cre\u00ebren waarin kinderen kunnen leren om zichzelf te sturen, de werkelijkheid serieus te nemen en rekening te houden met anderen. En precies hier begint het interessante gesprek met montessori. Als je MacMurray leest, herken je verschillende gedachten die in het montessorionderwijs vertrouwd zijn. Neem bijvoorbeeld zelfdiscipline. Binnen montessori is discipline niet het resultaat van controle, beloning of straf. De bedoeling is dat discipline van binnenuit groeit. De vrijheid van het kind is verbonden met grenzen, verantwoordelijkheid en het leren functioneren in een gemeenschap. Vrijheid krijgt betekenis binnen duidelijke grenzen en in relatie tot de gemeenschap. Dat sluit naadloos aan bij MacMurray.<\/p>\n\n\n\n

Ook de nadruk op ervaring en zintuiglijke betrokkenheid vormt een belangrijke overeenkomst. MacMurray maakt onderscheid tussen het gebruiken van de zintuigen om praktische informatie te verzamelen en het werkelijk leven in de zintuigen: aandachtig aanwezig zijn bij wat zich aan ons voordoet. In montessori kennen we natuurlijk de betekenis van de zintuiglijke ervaring. Het kind leert niet alleen door uitleg, maar door zelf te handelen, waar te nemen, te onderscheiden, te herhalen en betekenis te geven aan de wereld. En ook het voorbereide milieu biedt een interessante parallel. In montessori wordt de omgeving zo ingericht dat kinderen zelfstandig kunnen handelen, keuzes kunnen maken en tegelijkertijd leren verantwoordelijkheid te dragen voor zichzelf, anderen en de omgeving.<\/p>\n\n\n\n

En dan is er de rol van de leraar. De montessorileraar observeert zorgvuldig en probeert niet voortdurend tussen kind en werkelijkheid te gaan staan. De omgeving en de activiteit moeten het kind helpen zich te ontwikkelen. Ook dat roept een MacMurrayiaanse vraag op: Hoe kunnen wij kinderen zo begeleiden dat zij niet afhankelijk blijven van onze oordelen, maar leren om zelf aandachtig, verantwoordelijk en relationeel in de wereld te staan?<\/p>\n\n\n\n

Verschillen<\/strong>
Omdat de overeenkomsten groot zijn, is het interessant om ook de verschillen te belichten. Een eerste verschil betreft het begrip onafhankelijkheid. In montessorionderwijs is onafhankelijkheid een belangrijk begrip. Het kind moet steeds meer zelf kunnen handelen en zich losmaken van de directe hulp van de volwassene. Onafhankelijkheid lijkt ook een belangrijke uitkomst van onderwijs. MacMurray zou daar onmiddellijk echter een tweede woord naast zetten: interafhankelijkheid. Want waartoe dient zelfstandigheid? Niet om niemand meer nodig te hebben, maar om als zelfstandig persoon betekenisvol met anderen te kunnen leven. Misschien moeten we kinderen niet alleen helpen, zodat ze kunnen zeggen: \u201cIk kan het zelf.\u201d Maar uiteindelijk ook: \u201cIk kan iets betekenen voor een ander.\u201d Zelfstandigheid is dan een voorwaarde om verantwoordelijkheid te kunnen dragen.<\/p>\n\n\n\n

Wat mij aanspreekt in MacMurray zijn denken, is de kritiek op een onderwijs dat onbedoeld steeds opnieuw het individu centraal stelt. Wanneer onderwijs voortdurend vraagt \u201cWat heb jij nodig?\u201d, \u201cWat wil jij?\u201d en \u201cHoe voel jij je?\u201d, kan het kind steeds verder het eigen ik als centrum van de werkelijkheid gaan ervaren. MacMurray draait het perspectief om. De pedagogische vraag wordt: Hoe leren we kinderen om werkelijk aanwezig te zijn in een wereld die niet om hen draait? Dat betekent aandacht ontwikkelen. Zintuiglijke aandacht. Emotionele aandacht. Morele aandacht. Aandacht voor de ander. En dat vraagt oefening. Het vraagt discipline. Niet de discipline van onderwerping, maar de discipline van aandacht.<\/p>\n\n\n\n

Voor het montessorionderwijs is het interessant om de eigen pedagogiek zo nu en dan van buitenaf te bekijken. Denkers als MacMurray, maar ook Dewey, Noddings en Arendt, helpen ons scherper te zien wat montessorionderwijs kenmerkt en bieden tegelijkertijd interessante nieuwe, aanvullende inzichten. In het geval van MacMurray is dit het inzicht dat het in onderwijs niet alleen moet gaan over wat een kind wordt, maar ook over hoe het leert te zijn met anderen. De vraag is niet enkele hoe we zelfstandigheid ontwikkelen, maar waartoe dient die zelfstandigheid? Onderwijs draait om steeds meer mens te worden, in relatie tot anderen.<\/p>\n\n\n\n

Verder lezen?<\/p>\n\n\n\n

Macmurray, John (1958). Learning to be Human, Oxford Review of Education, 38:6<\/em>, 661-674, https:\/\/www.tandfonline.com\/doi\/pdf\/10.1080\/03054985.2012.745958<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Symen van der Zee, lector Vernieuwend Onderwijs Saxion Soms kom je een denker tegen die je niet zozeer een nieuw […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-onderzoek"],"acf":[],"yoast_head":"\nMacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Symen van der Zee, lector Vernieuwend Onderwijs Saxion Soms kom je een denker tegen die je niet zozeer een nieuw […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Montessori voor professionals\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-09T14:31:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-09T14:36:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1-1620x2430.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2430\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"peter\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"peter\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"peter\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/12b8cae61d0d54dc6b6eec9692b875ff\"},\"headline\":\"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden\",\"datePublished\":\"2026-09-09T14:31:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-09T14:36:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/\"},\"wordCount\":1577,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/Symen1.jpg\",\"articleSection\":[\"Onderzoek\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/\",\"name\":\"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/Symen1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-09T14:31:58+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-09T14:36:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/Symen1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/Symen1.jpg\",\"width\":2362,\"height\":3543},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/2026\\\/09\\\/09\\\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/\",\"name\":\"Montessori voor professionals\",\"description\":\"Nederlandse Montessori Vereniging\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#organization\",\"name\":\"Nederlandse Montessori Vereniging\",\"url\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/new.montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/og-image.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/new.montessori.nl\\\/professionals\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2024\\\/05\\\/og-image.png\",\"width\":1200,\"height\":1200,\"caption\":\"Nederlandse Montessori Vereniging\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/montessori.nl\\\/professionals\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/12b8cae61d0d54dc6b6eec9692b875ff\",\"name\":\"peter\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals","og_description":"Symen van der Zee, lector Vernieuwend Onderwijs Saxion Soms kom je een denker tegen die je niet zozeer een nieuw […]","og_url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/","og_site_name":"Montessori voor professionals","article_published_time":"2026-09-09T14:31:58+00:00","article_modified_time":"2026-09-09T14:36:36+00:00","og_image":[{"width":1620,"height":2430,"url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1-1620x2430.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"peter","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"peter","Geschatte leestijd":"8 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/"},"author":{"name":"peter","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#\/schema\/person\/12b8cae61d0d54dc6b6eec9692b875ff"},"headline":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden","datePublished":"2026-09-09T14:31:58+00:00","dateModified":"2026-09-09T14:36:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/"},"wordCount":1577,"publisher":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1.jpg","articleSection":["Onderzoek"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/","url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/","name":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden - Montessori voor professionals","isPartOf":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1.jpg","datePublished":"2026-09-09T14:31:58+00:00","dateModified":"2026-09-09T14:36:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#primaryimage","url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1.jpg","contentUrl":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/Symen1.jpg","width":2362,"height":3543},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/2026\/09\/09\/macmurray-en-montessori-leren-om-mens-te-worden\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"MacMurray en Montessori: leren om mens te worden"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#website","url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/","name":"Montessori voor professionals","description":"Nederlandse Montessori Vereniging","publisher":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#organization","name":"Nederlandse Montessori Vereniging","url":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/new.montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/og-image.png","contentUrl":"https:\/\/new.montessori.nl\/professionals\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2024\/05\/og-image.png","width":1200,"height":1200,"caption":"Nederlandse Montessori Vereniging"},"image":{"@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/#\/schema\/person\/12b8cae61d0d54dc6b6eec9692b875ff","name":"peter"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2729"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2729\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2734,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2729\/revisions\/2734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/montessori.nl\/professionals\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}